بایگانی

بایگانی مارس

دنیای بعد از چه‌گوارا

۲۸ اسفند ۱۳۸۷ ۲۱ دیدگاه

poster-film-che-ghesmat-ava

چند روزی هست که فیلم «چه گوارا» ساخته «استیون سودربرگ» را دیده‌ام و هنوز هم فکرم درگیر شخصیت این مبارز انقلابی آمریکای لاتین است. فیلمی درباره «ارنستو چه‌گوارای» آرژانتینی که  بخشی از زندگی و مبارزات خستگی‌ناپذیر او را از زمان آشنایی‌اش با فیدل کاسترو تا لحظه دستگیری و مرگش، به نمایش می‌گذارد. درباره چه گوارا، زیاد شنیده و خوانده‌ایم و من هم در اینجا قصد تکرار آنها را ندارم. اما دیدن این فیلم بهانه‌ای شد تا در اینجا یادی از او بکنم.

فیلم چه گوارا این خوبی را دارد که بدور از شخصیت زدگی و بزرگنمایی، ما را با دنیایی که چه گوارا در آن زندگی می‌کرد آشنا می‌کند. دنیایی که مردمان آمریکای لاتین در فقر و گرسنگی و تبعیض زندگی می‌کردند و آمریکایی‌ها هم با حمایت از دیکتاتورهای بومی، ادعا می‌کردند که آزادی و دموکراسی را به آن مردم هدیه داده‌اند.

این وضعیت را بازیگر نقش فیدل کاسترو، در دقایق ابتدایی فیلم به خوبی تشریح می‌کند:«۲۰ درصد کوبایی‌ها دائما بیکارند. شصت و چهار درصد زمین‌ها، در دست ۵ درصد هست، نصف مملکت برق ندارد و بیشتر از نصف مملکت در خرابه‌ها زندگی‌ می‌کنند. سی و هفت درصد مردم بی‌سوادند، آمار مرگ کودکان سر به20080614131516castro-che203a فلک گذاشته. هر کسی که به این دیکتاتورها اعتراض کند، با گلوله خفه می‌شود. دولتمردان فاسد صدها میلیون دلار از خزانه این کشور دزدی و در بانکهای  آمریکا و اروپا ذخیره می‌کنند. در چند سال اخیر توازن داد و ستد بین آمریکا و کوبا ، یک میلیارد دلار به نفع آمریکا بوده، این چه مفهومی دارد؟ اینکه این جزیره فقیر کارائیب دارد به اقتصاد یکی از پیشرفته‌ترین کشورهای دنیا کمک می‌کند.»

کاسترو اینها را در وصف کوبای آن دوران می‌گوید و چه گوارا هم بعد از شنیدن آن، تاکید می‌کند: «وضعیت همه کشورهای آمریکای لاتین اینطور است!» و این آغاز مبارزات نظامی و سیاسی آنها است. مبارزاتی که شیوه خاص خود را دارد. در این مبارزات کسی حق آسیب‌رساندن به مردم را ندارد. با متجاوز به حقوق و نوامیس مردم به شدت برخورد می‌شود و هیچ فرد انقلابی هم حق ندارد از اموال برجای مانده از اشراف و مسئولان سابق استفاده شخصی و یا حتی سازمانی بکند!

در این فیلم دو قسمتی، علاوه بر نمایش مراحل مبارزه، صحنه‌هایی شبیه‌سازی شده و نیز آرشیوی از حضور چه گوارا در سازمان ملل متحد وجود دارد. جالب اینجاست که در بیرون سازمان ملل، گروهی علیه چه گوارا شعار می‌دهند و با فریادهای «قاتل برو گم شو» از او استقبال می‌کنند. در اجلاس سازمان ملل هم آمریکا و چند کشور دیگر، اتهاماتی از جمله اعدام مخالفان را به چه گوارا نسبت می‌دهند. چه‌گوارا هم در مقابل، با دفاع از انقلاب مردم کوبا به اتهامات آمریکا و برخی دیگر از کشورها، چنان پاسخ محکمی می‌دهد که نمایندگان آمریکا مجبور می‌شوند سالن را ترک ‌کنند!

5

من در اینجا قصد بیان ماجراهای فیلم و تعریف و تمجید از شخصیت‌های انقلابی کوبا و آمریکای لاتین را ندارم. اینرا هم می‌دانم که چه گوارا یک مبارز مارکسیست بود و من هم آنقدر جوگیر نشده‌ام که مثل بعضی دوستان انقلابی ایرانی، عکس و پوسترش را کنار شهید چمران بزنم و همه چیز را با هم قاطی کنم. اما انصافا نمی‌شود از کنار چنین شخصیت‌هایی به سادگی گذشت. مخصوصا اینکه در سال‌های اخیر، گروهی از همراهان و دوستداران چه‌گوارا مجددا در آمریکای لاتین به قدرت رسیده‌اند و در برابر آمریکا صف‌آرایی کرده‌اند.  (شاید منظور کارگردان از نشان دادن چه‌گوارای جوان روی عرصه کشتی در پایان فیلم و پس از کشته شدن چه‌گوارا، اشاره به همین مساله  باشد.)

نکته دیگری که بعد از دیدن این فیلم، ذهنم را به خودش مشغول کرد این بود که دنیای ما، علی‌رغم همه تغییر و تحولاتی که در این  ۵۰ سال اخیر به خود دیده، انگار در بعضی مسائل دچار هیچ تغییری نشده. به عنوان مثال، آمریکا و متحدانش، همچنان به کشورهای دیگری که با آنها هم نظر نیستند، انواع و اقسام اتهام را نسبت می‌دهند؛ از نادیده گرفتن حقوق بشر، تا نقض دموکراسی و حمایت از تروریسم و … آمریکا همچنان به خودش حق می‌دهد که هیچ توجهی به سخنان مخالفانش نکند و آنها را نادیده بگیرد. آمریکا همچنان جلسات سازمان ملل را برای نشنیدن سخنان کشورهای مخالف ترک می‌کند! آمریکا همچنان این حق را به خودش می‌دهد که برای براندازی حکومت‌های دیگر توطئه کند و از مخالفان آن کشورها حمایت کند.

به نظر می‌رسد علی‌رغم تغییر کابینه‌ها و تغییر رنگ‌ها در آمریکا، این حس برتری‌جویی همچنان ادامه دارد. حسی که اصلا و ابدا به دنبال درک پیام انقلاب‌های دنیا نیست و تنها منافع استکباری خود را می‌بیند. به این جمله ابتدایی فیلم چه‌گوارا توجه کنید که یک خبرنگار آمریکایی از او می‌پرسد:«تصور  کنید که کمک‌های اخیر آمریکا به مردم آمریکای لاتین موفقیت آمیز باشد، اگر طبقه حاکم با بازسازی زمین و تغییر قوانین مالیاتی موافقت کند و در نتیجه شرایط زندگی بهتر بشود، فکر نمی‌کنید که پیام انقلاب کوبایی قدرت خودش را از دست می‌دهد؟» و چه‌گوارا تنها سکوت می‌کند!

تصاویری از فیلم «چه»

1

31

41

2و این هم تصویری از جنازه چه گوارا

che-dead